Zwartewaterland

Gemeente Zwartewaterland telt 23448 inwoners (bron: CBS). Daarmee is Zwartewaterland een middelgrote gemeente met een herkenbare eigen identiteit in de provincie Overijssel.

De gemeente is opgebouwd uit 6 wijken en 34 buurten volgens de officiële CBS-indeling. Het inwoneraantal komt overeen met 0,13% van de Nederlandse bevolking.

De gemeente Zwartewaterland ligt in de provincie Overijssel. De officiële CBS-gemeentecode is GM1896. Deze code wordt onder andere gebruikt bij hypotheekaanvragen, verzekeringen en statistische rapportages.

De bevolkingsdichtheid van Zwartewaterland bedraagt 285 inwoners per km². Het Nederlands gemiddelde ligt op 533 inwoners per km².

Zwartewaterland is een overwegend landelijke gemeente met een lage bevolkingsdichtheid. Dat betekent veel ruimte, groen en rust, maar ook grotere afstanden tot sommige voorzieningen.

De gemiddelde WOZ-waarde van een woning in Zwartewaterland bedraagt €315.000 (peiljaar 2024). Het landelijk gemiddelde ligt op €378.000.

Daarmee liggen woningprijzen in Zwartewaterland 16,7% onder het landelijk gemiddelde, wat de gemeente relatief betaalbaar maakt. De WOZ-waarde verschilt per wijk en buurt. Wie geïnteresseerd is in de exacte cijfers per buurt, vindt die onderaan deze pagina via het buurtoverzicht.

In Zwartewaterland is 72% van de woningen een koopwoning, en 28% een huurwoning. Landelijk ligt het aandeel koopwoningen op 57,2%.

Zwartewaterland kent een uitgesproken eigenwoningmarkt. Wie hier een huurwoning zoekt, treft een relatief beperkt aanbod aan; voor kopers is er juist een breed aanbod.

De woningvoorraad in Zwartewaterland is als volgt opgebouwd:

• Tussenwoningen: 35%
• Hoekwoningen: 20%
• Twee-onder-één-kap: 16%
• Vrijstaande woningen: 16%
• Appartementen: 13%

Het totale aandeel eengezinswoningen in Zwartewaterland bedraagt 87% (landelijk: 63,4%). Het woningtype-profiel bepaalt sterk de prijsklasse en de doelgroep die in Zwartewaterland terechtkomt, van starters in een appartement tot doorstromers in een vrijstaand huis.

De doorsnee woning in Zwartewaterland is gebouwd in 1979, tegenover 1977 landelijk. 50% van de woningen is gebouwd tussen 1965 en 1997, 80% tussen 1930 en 2014.

Daarmee is de doorsnee woning hier ongeveer even oud als in de rest van Nederland.

In Zwartewaterland heeft 50% van de woningen zonnepanelen op het dak. Het landelijk gemiddelde bedraagt 35,8%. Daarnaast is 5% van de woningen aardgasvrij (landelijk: 11,2%).

Zwartewaterland loopt voorop in verduurzaming: aanzienlijk meer woningen wekken zelf zonne-energie op dan in een gemiddelde Nederlandse gemeente. Voor wie hecht aan duurzaam wonen of lagere energielasten, zijn dit relevante indicatoren.

Een gemiddeld huishouden in Zwartewaterland verbruikt jaarlijks:

• Elektriciteit: 2870 kWh (landelijk: 2550 kWh)
• Aardgas: 940 m³ (landelijk: 800 m³)
• Teruglevering zonnepanelen: 1290 kWh

De verschillen per woningtype zijn groot. Vrijstaande woningen verbruiken in Zwartewaterland gemiddeld 1350 m³ gas, terwijl appartementen gemiddeld 580 m³ verstoken.

In Zwartewaterland bestaat 42% van de huishoudens uit gezinnen met kinderen, tegenover 31,6% landelijk. De gemiddelde huishoudgrootte bedraagt 2,6 personen (landelijk: 2,1).

Zwartewaterland heeft een uitgesproken gezinskarakter: er zijn beduidend meer huishoudens met kinderen dan in een gemiddelde Nederlandse gemeente.

De leeftijdsverdeling van de inwoners van Zwartewaterland is als volgt:

• 0-15 jaar: 20% (NL: 15,2%)
• 15-25 jaar: 13% (NL: 12,3%)
• 25-45 jaar: 24% (NL: 25,6%)
• 45-65 jaar: 24% (NL: 26,6%)
• 65 jaar en ouder: 18% (NL: 20,5%)

De leeftijdsopbouw qua 65-plussers van Zwartewaterland ligt rond het Nederlandse gemiddelde. De leeftijdsopbouw bepaalt voor een groot deel het karakter van een gemeente, van de behoefte aan kinderopvang en scholen tot zorg en levensloopbestendige woningen.

Het opleidingsniveau in Zwartewaterland is als volgt verdeeld:

• Hoog (HBO/WO): 18,1% (NL: 32,5%)
• Middelbaar (HAVO/VWO/MBO 2-4): 47,2% (NL: 41,2%)
• Praktisch (basis/VMBO/MBO 1): 34,7% (NL: 26,3%)

Het aandeel hoogopgeleiden in Zwartewaterland ligt onder het landelijk gemiddelde. Dat hangt vaak samen met een meer praktisch georiënteerde lokale arbeidsmarkt.

Van de inwoners van Zwartewaterland heeft 91% een Nederlandse herkomst (landelijk: 72,1%). Het aandeel inwoners met een Europese herkomst buiten Nederland is 4%, en met een herkomst buiten Europa 4%.

Zwartewaterland is qua herkomst minder divers dan het Nederlands gemiddelde: het overgrote deel van de inwoners heeft een Nederlandse achtergrond.

In Zwartewaterland worden gemiddeld per jaar 441 misdrijven geregistreerd, oftewel 18,8 per 1.000 inwoners. Het landelijk gemiddelde ligt op 44,5 per 1.000 inwoners.

Zwartewaterland is daarmee een aantoonbaar veilige gemeente: de geregistreerde criminaliteitscijfers liggen duidelijk onder het Nederlands gemiddelde. De veiligheidsbeleving kan per buurt sterk verschillen. Bekijk daarvoor de specifieke buurtpagina's onderaan deze pagina.

In gemeente Zwartewaterland worden gemiddeld per jaar 17 woninginbraken geregistreerd door de politie. Daarnaast worden er 4 inbraken in box, garage of schuur gemeld en 6 bedrijfsinbraken.

Het aantal inbraken en diefstallen per 1.000 inwoners in Zwartewaterland bedraagt 3,9, tegenover 15,6 landelijk.

In Zwartewaterland worden gemiddeld per jaar 324 overlastmeldingen geregistreerd, oftewel 13,8 per 1.000 inwoners (landelijk: 25,1). De meest voorkomende meldingen zijn:

• Jeugdoverlast: 101 meldingen per jaar
• Verwarde personen: 77 meldingen per jaar
• Alcohol/drugs: 38 meldingen per jaar

Het gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner in Zwartewaterland bedraagt €28.000 per jaar (landelijk: €33.000). Het gemiddelde inkomen per inkomensontvanger ligt op €36.000. Het gestandaardiseerd huishoudinkomen (gecorrigeerd voor huishoudsamenstelling) komt uit op €43.000.

Gemeten per inkomensontvanger ligt het inkomen in Zwartewaterland onder dat van de doorsnee Nederlandse gemeente.

Zwartewaterland kan worden gekenmerkt als een gemeente met licht ondergemiddelde inkomens. Van de inwoners heeft 16% een hoog inkomen (landelijk: 20,0%) en 42% een laag inkomen.

Het mediaan vermogen per huishouden in Zwartewaterland bedraagt €189.000, tegenover een landelijke mediaan van €136.000.

De uitkeringscijfers in Zwartewaterland:

• Bijstand: 0,94% (NL: 2,23%)
• WW: 0,64% (NL: 0,79%)
• Arbeidsongeschiktheid: 3,20% (NL: 4,28%)
• AOW: 16,33% (NL: 18,15%)

Het aandeel huishoudens met een bijstandsuitkering ligt in Zwartewaterland beduidend onder het Nederlands gemiddelde, wat past bij het inkomens- en arbeidsmarktprofiel.

Gemeente Zwartewaterland hanteert een OZB-tarief van 0,0813% van de WOZ-waarde voor woningen. Voor een gemiddelde woning in Zwartewaterland (WOZ €315.000) komt dat neer op ongeveer €256 per jaar aan onroerendezaakbelasting.

Het landelijk gemiddelde OZB-tarief ligt op 0,0961%. Zwartewaterland zit daarmee onder het Nederlands gemiddelde. De OZB is samen met de afvalstoffenheffing en rioolheffing een van de belangrijkste gemeentelijke woonlasten voor inwoners.

De gezondheidsbeleving van inwoners van Zwartewaterland:

• (Zeer) goed ervaren gezondheid: 77,5% (NL: 72,8%)
• Eén of meer langdurige aandoeningen: 31,1% (NL: 34,9%)
• Wekelijks sportend: 49,3% (NL: 54,9%)
• Voldoet aan beweegrichtlijn: 46,0% (NL: 48,3%)

De zelfervaren gezondheid van inwoners van Zwartewaterland ligt boven het Nederlands gemiddelde.

In Zwartewaterland voelt 40,5% van de inwoners zich in enige mate eenzaam, en 10,6% sterk eenzaam. Het landelijk gemiddelde is respectievelijk 47,2% en 13,6%.

Eenzaamheid is een belangrijke graadmeter voor de sociale kwaliteit van een gemeente. Sociale cohesie wordt versterkt door vrijwilligerswerk (34,8% in Zwartewaterland tegen 24,7% landelijk) en mantelzorg (15,8% versus 13,7% landelijk).

De inwoners van Zwartewaterland beoordelen hun woonomgeving als volgt:

• 91,4% is tevreden met de eigen woning (NL: 88,1%)
• 91,0% is tevreden met de woonomgeving (NL: 86,9%)
• 86,9% is tevreden met het groen in de omgeving (NL: 84,1%)

De tevredenheid van bewoners van Zwartewaterland over hun woonomgeving is vergelijkbaar met die in andere Nederlandse gemeenten.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2025 was SGP de grootste partij in Zwartewaterland met 22,4% van de stemmen.

Het stemgedrag van een gemeente weerspiegelt vaak het sociaaleconomisch profiel: opleidingsniveau, leeftijdsopbouw en economische structuur spelen een belangrijke rol.

Het stemgedrag in Zwartewaterland was bij de Tweede Kamerverkiezingen 2025 voor 61,7% rechts en voor 38,3% links (landelijk: 55,1% rechts). Elke partij heeft daarbij een vaste positie op de as; het percentage is het gewogen gemiddelde van alle stemmen, met 50% als het midden.

Zwartewaterland stemt daarmee duidelijk rechtser dan het Nederlands gemiddelde. Op de progressief-conservatieve as is het stemgedrag in Zwartewaterland voor 33,3% progressief (landelijk: 45,1%).

In Zwartewaterland stemde 47,0% van de kiezers op een confessionele partij (CDA, ChristenUnie of SGP) bij de Tweede Kamerverkiezingen 2025. Landelijk ligt dat percentage op 16,0%. Het religieuze stemgedrag is in Zwartewaterland opvallend sterk vertegenwoordigd, wat wijst op een traditionele confessionele inslag.

Verdeling per partij in Zwartewaterland:

• CDA: 15,9% (NL: 11,8%)
• ChristenUnie: 8,7% (NL: 1,9%)
• SGP: 22,4% (NL: 2,3%)

De gemiddelde afstand tot een grote supermarkt vanuit een woning in Zwartewaterland bedraagt 1,2 km (landelijk: 0,96 km). Binnen 3 km zijn vanaf een gemiddelde woning in Zwartewaterland 2,1 supermarkten te bereiken.

Boodschappen doen is in Zwartewaterland comfortabel met de fiets te doen.

Vanuit een gemiddelde woning in Zwartewaterland liggen de belangrijkste zorgvoorzieningen op:

• Huisartsenpraktijk: 1,1 km
• Apotheek: 1,2 km
• Ziekenhuis (incl. buitenpolikliniek): 13,5 km
• Huisartsenpost: 14,0 km

De nabijheid van zorgvoorzieningen is met name voor ouderen, gezinnen met jonge kinderen en mensen met een chronische aandoening een belangrijke factor bij de keuze voor een gemeente.

De gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde basisschool in Zwartewaterland bedraagt 0,7 km (landelijk: 0,76 km). Binnen 1 km zijn vanuit een gemiddelde woning in Zwartewaterland 2,3 basisscholen bereikbaar.

Voor voortgezet onderwijs ligt een middelbare school op gemiddeld 4,4 km. In Zwartewaterland zijn in totaal 2490 leerlingen in het primair onderwijs en 1470 in het voortgezet onderwijs.

Vanuit een gemiddelde woning in Zwartewaterland ligt de dichtstbijzijnde oprit naar een hoofdverkeersweg op 1,0 km (landelijk: 1,89 km). Het dichtstbijzijnde treinstation ligt op gemiddeld 11,4 km (landelijk: 5,29 km).

Voor treinreizigers in Zwartewaterland betekent dit dat het station op enige afstand ligt. Een auto of bus is meestal nodig om er te komen.

Belangrijkste voorzieningen rond een gemiddelde woning in Zwartewaterland (gemiddelde afstand):

• Supermarkt: 1,2 km
• Basisschool: 0,7 km
• Huisarts: 1,1 km
• Apotheek: 1,2 km
• Bibliotheek: 1,2 km
• Restaurant: 1,0 km
• Zwembad: 3,2 km
• Bioscoop: 12,3 km
• Treinstation: 11,4 km
• Kerk: 0,5 km

De dagelijkse voorzieningen (supermarkt, huisarts, basisschool) zijn in Zwartewaterland op korte afstand bereikbaar, wat de gemeente in de praktijk zeer toegankelijk maakt.

Gemeente Zwartewaterland is volgens de officiële CBS-indeling opgedeeld in 6 wijken, met in totaal 34 buurten. De wijken zijn:

• Wijk 00 Genemuiden (9 buurten)
• Wijk 01 Kamperzeedijk (4 buurten)
• Wijk 02 Hasselt (8 buurten)
• Wijk 03 Landelijk gebied Hasselt (2 buurten)
• Wijk 04 Zwartsluis (10 buurten)
• Wijk 05 Mastenbroek (1 buurten)

Per wijk kunnen de cijfers aanzienlijk verschillen, zoals de woningwaarde, veiligheid en bevolkingssamenstelling. Klik op een wijk om de specifieke statistieken te bekijken.

Of Zwartewaterland een goede gemeente is om te wonen hangt af van wat je belangrijk vindt. Op basis van de cijfers valt op:

• Woningmarkt: gemiddelde WOZ €315.000, 72% koopwoningen
• Veiligheid: 18,8 misdrijven per 1.000 inwoners (NL: 44,5)
• Tevredenheid woonomgeving: 91,0%
• Inkomen: gemiddeld €28.000 per inwoner

De ervaren leefkwaliteit verschilt per buurt. Voor een goede afweging is het verstandig om naast de gemeentecijfers ook de specifieke buurtpagina's te raadplegen.

Alle gegevens over Zwartewaterland op deze pagina zijn afkomstig uit betrouwbare, openbare bronnen:

• CBS: kerncijfers
• GGD Gezondheidsmonitor: gezondheid, leefstijl, woontevredenheid
• Kiesraad: officiële uitslagen Tweede Kamerverkiezingen 2025
• Politie Nederland: geregistreerde misdrijven en overlastmeldingen
• Gemeente Zwartewaterland: OZB-tarieven en lokale heffingen

De cijfers worden periodiek geactualiseerd zodra nieuwe data beschikbaar komt. De meeste statistieken worden jaarlijks vernieuwd, de GGD-gezondheidsmonitor vierjaarlijks.